De bekende whisky soorten deel je op twee manieren in. De eerste is naar hoe ze gemaakt zijn: single malt, blended malt, blended en single grain. De tweede is naar het land van herkomst, zoals Schotland, Ierland, de Verenigde Staten, Canada en Japan. Elk land legt eigen regels vast, die voor een groot deel bepalen wat je in het glas krijgt. Hieronder lees je per soort waar je hem aan herkent.
Whisky soorten naar de manier van maken
Deze namen kom je het vaakst tegen op een Schots etiket, maar ook stokers in andere landen gebruiken ze. Voor Schotse whisky liggen ze vast in de Scotch Whisky Regulations 2009.
Single malt whisky
Een single malt komt van één distilleerderij en is alleen gestookt van gemoute gerst. Het woord “single” slaat op die ene stokerij, niet op één vat. Omdat alles van één plek komt, proef je de stijl van die distilleerderij sterk terug. Single malts van het eiland Islay staan bijvoorbeeld bekend om hun rokerige smaak, die ontstaat doordat de gerst boven turfvuur droogt: een turf whisky herken je meteen aan die rook.
Blended malt whisky
Een blended malt is een mengsel van twee of meer single malts van verschillende distilleerderijen. Er zit dus alleen maltwhisky in, maar uit meer dan één stokerij. Zo combineer je het karakter van meerdere malts in één fles.
Blended whisky
Een blended whisky mengt maltwhisky met graanwhisky. Graanwhisky mag naast gemoute gerst ook andere granen bevatten. Voor sommige mensen staat blended gelijk aan goedkoop, maar een blender maakt er bewust smaakcombinaties mee die met één single malt niet te bereiken zijn. Het verschil tussen single malt en blended whisky zit dus niet in de kwaliteit, maar in de samenstelling.
Single grain whisky
Een single grain komt net als een single malt van één distilleerderij, maar mag naast gemoute gerst ook andere granen bevatten. Je ziet hem minder vaak los in de winkel, omdat de meeste graanwhisky in blends verdwijnt.
Single cask en cask strength
Deze twee termen gaan over hoe de whisky gebotteld is. Een single cask komt uit één vat. Omdat geen twee vaten precies hetzelfde zijn, kan een single cask anders smaken dan een fles van dezelfde distilleerderij uit een ander vat. Cask strength betekent dat de whisky op de sterkte uit het vat in de fles gaat, zonder dat er eerst water bij komt. Zo’n whisky is daardoor sterker dan een gewone fles.
Whisky soorten per land
Waar een whisky vandaan komt, zegt veel over hoe hij gemaakt is. Elk land hieronder heeft eigen regels voor grondstoffen en rijping.
Schotse whisky
Schotland is voor veel liefhebbers het hart van de whiskywereld. Scotch moet in Schotland gestookt zijn en daar minstens drie jaar rijpen in eikenhouten vaten van maximaal 700 liter. In de fles zit minimaal 40% alcohol (bron: Scotch Whisky Regulations 2009). Naast single malts van gemoute gerst maakt Schotland ook graanwhisky, waar naast gerst ook andere granen in mogen. De klassieke Schotse whisky’s verschillen sterk per streek: de Schotse whiskyregio’s geven elk hun eigen stijl.
Ierse whiskey
In Ierland heet de drank meestal whiskey, met een e. Hij moet in Ierland of Noord-Ierland gestookt zijn en daar minstens drie jaar in houten vaten rijpen (bron: Irish Whiskey Act 1980). Ierse whiskey heeft de naam zachter te zijn dan veel Schotse whisky. Dat hangt wel sterk af van de stokerij: tussen de Ierse whiskeystokerijen zijn de verschillen groot.
Bourbon (Verenigde Staten)
Bourbon is de bekendste Amerikaanse whiskey. Volgens de Amerikaanse regels bestaat het beslag voor minstens 51% uit maïs en rijpt de whiskey in nieuwe, van binnen verkoolde eikenhouten vaten (bron: 27 CFR 5.143). Bourbon smaakt over het algemeen vol en vaak wat zoeter dan Schotse whisky. Staat er “straight” op de fles, dan heeft hij minstens twee jaar gerijpt.
Rye whiskey (Verenigde Staten)
Rye whiskey is de naaste verwant van bourbon. Het verschil zit in het graan: bij een Amerikaanse rye bestaat het beslag voor minstens 51% uit rogge. Ook rye rijpt in nieuwe verkoolde eiken vaten (bron: 27 CFR 5.143). Waar bourbon vaak zoet is, smaakt rye meestal pittiger en wat peperiger.
Canadese whisky
In Canada mag whisky, op bourbon en Tennessee whiskey na, pas verkocht worden als hij minstens drie jaar in kleine houten vaten heeft gerijpt. Voor Canadese whisky zelf geldt dus ook die minimale rijping (bron: Canadese Food and Drug Regulations). Canadese whisky’s staan bekend als licht en soepel van smaak.
Japanse whisky
Japan is een van de jongere grote whiskylanden. De stijl leunt sterk op de Schotse manier van maken. Sinds 1 april 2021 hanteren de leden van de Japanse branchevereniging een eigen norm voor het label “Japanese whisky”. Zo’n whisky is in Japan gestookt, daar minstens drie jaar gerijpt in houten vaten van maximaal 700 liter en ook in Japan gebotteld (bron: Nikka, over de norm van de Japan Spirits & Liqueurs Makers Association). De norm moet verwarring wegnemen, want niet elke fles van een Japans merk voldoet eraan. Nikka geeft zelf aan dat het ook whisky uit het buitenland in zijn blends gebruikt.
Welke whisky soort past bij jou?
Met deze indeling weet je wat een etiket je vertelt, maar welke whisky je lekker vindt, merk je pas als je proeft. Zet bij het whisky proeven een paar soorten naast elkaar, bijvoorbeeld een single malt, een blend en een bourbon, en let op wat je opvalt aan geur en smaak. Bij de bekende whiskymerken vind je per land een paar namen om mee te beginnen. Ook de whisky in je glas vertelt je iets: de kleur van whisky verraadt in wat voor vat hij rijpte.