Een single malt komt van één distilleerderij en is alleen gestookt van gemoute gerst. Een blended whisky is een mengsel van maltwhisky en graanwhisky, meestal van meerdere distilleerderijen. Daartussen zit nog een derde vorm: de blended malt, een mengsel van alleen single malts van verschillende stokers. Welke beter is, zegt het etiket niet. Het vertelt je hoe de whisky gemaakt is. Daarmee weet je ook ongeveer wat voor smaak je mag verwachten.
Voor Schotse whisky liggen die begrippen wettelijk vast in de Scotch Whisky Regulations 2009. Daarom gebruiken we de Schotse definities hieronder als uitgangspunt. Whisky uit andere landen volgt die regels niet altijd, al gebruiken veel stokers dezelfde woorden.
Wat betekent malt?
Malt is gemoute gerst. Bij het mouten weekt de mouter de gerst in water, laat hij de korrels kiemen en droogt hij ze daarna in een eest. Door het kiemen komen enzymen vrij die het zetmeel in de korrel later omzetten in vergistbare suikers (bron: Scotch Whisky Association). Droogt de mouter de gerst boven turfvuur, dan krijg je de rokerige smaak van een turf whisky.
Maltwhisky is dus whisky van gemoute gerst. Het woord zegt nog niets over hoeveel distilleerderijen eraan hebben meegewerkt: dat vertellen de woorden “single” en “blended”.
Single malt: één distilleerderij, alleen gerst
Een Single Malt Scotch Whisky is volgens de Schotse wet gestookt op één distilleerderij in pot stills, alleen van water en gemoute gerst. Andere granen mogen er niet in. Net als alle Scotch rijpt hij minstens drie jaar in eikenhouten vaten van maximaal 700 liter. In de fles zit minimaal 40% alcohol (bron: Scotch Whisky Regulations 2009).
Het woord “single” zorgt nogal eens voor verwarring. Het gaat om één distilleerderij, niet om één vat of één oogst. Een gewone single malt is meestal een mengsel van vaten en jaargangen uit dezelfde stokerij. Wil je echt de whisky uit één vat, dan zoek je een single cask.
Omdat een single malt van één plek komt, proef je vaak de stijl van die distilleerderij terug, en daarmee iets van de Schotse whiskyregio waar hij vandaan komt.
Wat is blended whisky?
Een Blended Scotch Whisky is een mengsel van één of meer single malts met één of meer single grain whisky’s (bron: Scotch Whisky Association). Graanwhisky mag naast gemoute gerst ook andere granen bevatten, gemout of ongemout. Daardoor is het smaakaanbod van blends breed: de verhouding tussen malt en grain en de keuze van de distilleerderijen bepalen samen het profiel.
Het mengen is het werk van een master blender, die whisky’s kiest die elkaar aanvullen. Een goede blend is dus geen restproduct, maar een bewuste combinatie. Veel bekende whiskymerken zijn blends.
Blended malt: de tussenvorm
Een Blended Malt Scotch Whisky bestaat uit twee of meer single malts van meer dan één distilleerderij, zonder graanwhisky. Dat is ook het antwoord op de vraag wat “blended malt whisky” betekent: alle whisky in de fles is malt, alleen komt hij niet van één stokerij. Een blended malt combineert zo het karakter van meerdere maltdistilleerderijen, zonder er graanwhisky aan toe te voegen.
Let dus goed op het etiket. “Blended” zonder “malt” betekent dat er graanwhisky in zit, “blended malt” betekent alleen malts.
De vijf Schotse categorieën op een rij
De Schotse wet kent vijf categorieën. Zo verhouden ze zich tot elkaar:
|
Categorie |
Welke whisky zit erin |
Hoeveel distilleerderijen |
|
Single malt |
Alleen gemoute gerst, gestookt in pot stills |
Eén |
|
Single grain |
Gemoute gerst plus eventueel andere granen |
Eén |
|
Blended malt |
Twee of meer single malts |
Meer dan één |
|
Blended grain |
Twee of meer single grains |
Meer dan één |
|
Blended Scotch |
Single malt én single grain |
Eén of meer |
Bron: Scotch Whisky Regulations 2009, artikel 3.
De leeftijd op het etiket van een blended whisky
Staat er een leeftijd op de fles, dan gaat die over de jongste whisky in de fles. Een twaalfjarige blend kan dus oudere whisky bevatten, maar niets jonger dan twaalf jaar. Dat staat in artikel 12 van de Scotch Whisky Regulations, dat daarvoor verwijst naar de regels voor gedistilleerde dranken. Voor single malts geldt hetzelfde. Een Scotch zonder leeftijd op het etiket is minstens drie jaar oud, want korter rijpen mag niet.
Is single malt beter dan blended whisky?
Niet vanzelf. Single malt heeft de naam van de whisky voor kenners, omdat hij het karakter van één distilleerderij laat zien. Een goed gemaakte blend kan net zo rijk en soepel smaken, en je vindt er eenvoudiger een stijl in die bij je past. Wat je lekker vindt, ontdek je alleen door een single malt en een blend naast elkaar te proeven.
Wel is blended whisky veruit de grootste categorie. In 2025 kwam 60% van de Schotse exportwaarde uit gebottelde blends en bijna 30% uit single malt (bron: Scotch Whisky Association). Blends zijn in de winkel vaak goedkoper dan single malts, maar ook dat is geen wet. De prijs van een whisky hangt ook af van leeftijd en vat, dus een oude blend kan meer kosten dan een jonge single malt.
Naast malt en blended bestaan er nog andere soorten whisky, zoals bourbon, die buiten de Schotse indeling vallen. En kijk bij de volgende fles eens goed naar het etiket: met “single”, “blended” en “malt” weet je nu precies wat erin zit.